«اگر رهبری است، اين کار را با جديت انجام دهد» (روميان ۱۲: ۸، هزارۀ نو).
در بخشهای پيشين، به گونهای منظم عطاهای انگيزشدهندۀ روحانی را بر اساس فصل دوازدهم روميان بررسی کرديم. در اين بخش به عطای رهبری ميرسيم. ما وقت زيادی را صرف بحث در خصوص عطاهای انگيزشدهنده کرديم، زيرا برای شبان بسيار ضروری و حياتی است که نه فقط عطای خود را کشف کند، بلکه عطاهای اطرافيان خود را نيز تشخيص دهد تا بتواند ايمانداران را کمک کند که خدمت خود را در بدن مسيح کشف کنند. درک عطای رهبری برای شبان اهميت خاصی دارد، زيرا اگر خودِ او از اين عطا برخوردار نباشد، کليسا لطمات فراوانی خواهد ديد، مگر اينکه او آنقدر فروتن باشد که افراد ديگری را بيابد که چنين عطايی داشته باشند و از ايشان استفاده کند. پس ببينيم عطای رهبری چيست.
عطای رهبری چيست
به عطای رهبری در دو جا اشاره شده است. در اول قرنتيان ۱۲: ۲۸ چنين ميخوانيم: «خدا قرار داد در کليسا... مديريت...» در اينجا، موضوع رهبری به شکل مديريت کليسا معرفی شده است، به خصوص مديريت برنامهها، نظير رعايت روزهای مهم در تقويم کليسايي، و حصول اطمينان از برقراری ارتباط درست ميان رهبری کليسا و اعضای آن. پيتر واگنر اين عطا را اينچنين توصيف ميکند: «قابليت خاصی که خدا بر برخی از افراد کليسا عطا ميکند تا اهداف آنی و بلندمدت کليسا را درک کنند و قادر باشند طرحهايی برای تحقق اين اهداف تهيه کرده، به موقع اجرا بگذارند.»
اما مفهوم رهبری در روميان ۱۲ با مفهوم فوق تفاوت دارد، به اين معنی که رهبری نه فقط نقشی اداري، بلکه تاثيری معنوی و روحانی بر ديگران تلقی شده که خدا را جلال ميدهد. تعريف پيتر واگنر از رهبري، اين نکته را روشن ميسازد. او ميگويد که رهبر بايد نه فقط ديد و اهدافی روشن برای خدمت خود داشته باشد، بلکه بايد قادر باشد اين ديد و هدف را به اعضای گلۀ خود نيز منتقل سازد، طوری که ايشان با رغبت و با هماهنگي، در جهت تحقق آنها برای جلال خدا، کار کنند. رهبر کاردان در اعضای خود اين اعتماد را ايجاد ميکند که او در ارادۀ خدا گام بر ميدارد. او بر ديگران تاثير روحانی خاصی ميگذارد. اعضا از سوی چنين رهبری تحت اجبار يا فريب قرار نميگيرند، بلکه به گونهای اصيل از او الهام ميپذيرند. اين نوع رهبری از طريق زندگی دائما مقدس و تعليم دقيق کلام خدا به دست ميآيد. در ضمن، رهبر خداترس به ديگران اعتماد ميکند و به ايشان، مطابق سوابق و عطاهايشان، مسئوليت ميسپارد. چنانچه رهبری از عطای مديريت برخوردار نباشد، بايد همکاری معتمد بيابد تا او را در اين خدمت خطير ياری دهد.
هر رهبری بايد به روش رهبری خود نگاهی صادقانه بيندازد تا دريابد از چه عطاهايی برخوردار است. طبعا برای چنين آزمايشی محکهای آشکاری وجود دارد. چنانچه ميز کارتان هميشه پر از کاغذ و نامه است، يا هميشه به دنبال شماره تلفنی ميگرديد، يا اغلب اوقات زمان ملاقاتهای خود را فراموش ميکنيد، قطعا دچار مشکلاتی در زمينۀ سازماندهی هستيد. اگر کليسايتان دائما در اغتشاش است زيرا کسی نميداند چه اتفاقاتی ميافتد، و قسمت عمدۀ خدمات را خودتان انجام ميدهيد، قطعا دچار مشکل مديريت هستيد که بايد حل و فصل شود.
نحميا: نمونهای برجسته
به باور من، نمونۀ خوبی از يک رهبر بزرگ در کتابمقدس، نحميای نبی است. با بررسی خدمت نحميا، اميدوارم بتوانيد تشخيص دهيد که آيا عطای رهبری و مديريت را داريد يا نه. تحقيق و بررسي: نحميا وقت صرف کرد تا از وضعيت يهوديان در اورشليم اطلاع حاصل کند، و با اين کار، ديد روشنی از مشکل به دست آورد. نحميا ۱: ۳ ميفرمايد: «آنانی که در آنجا در بلوک از اسيری باقی ماندهاند، در مصيبت سخت و افتضاح ميباشند.» رهبر خوب آن است که دائما در حال بررسی و مطالعۀ اوضاع و احوال باشد تا آنها را بهتر درک کند و بداند چه قدمهايی بايد بر دارد. نحميا به گزارش برادرش گوش کرد. رهبر خوب به نظرات ديگران توجه ميکند.
دعا و اشتياق برای جلال خدا: نحميا پيش از اتخاذ هرگونه تصميمي، به درگاه خدا دعا کرد. نحميا ۱: ۴ چنين ميفرمايد: «چون اين سخنان را شنيدم، نشستم و گريه کرده، ايامی چند ماتم داشتم و به حضور خدای آسمانها روزه گرفته، دعا نمودم.» رهبر خوب برای کسب مشورت، نخست نزد خدا ميرود، و سپس نزد مردم. خصوصيتی که در نحميا برای من خوشايند است، دل پاک و صادق اوست. او اجازه داد که خدا دل او را با چيزهايی بشکند که دل خدا را شکسته بود. انگيزۀ او برای رهبري، اشتياق او برای جلال خدا بود.
برخورداری از هدفی مشخص: نحميا برای قوم خود هدفی مشخص داشت. وقتی به حضور اردشير رفت، اجازه خواست تا ديوارهای اورشليم را بازسازی کند. او مشکل را ارزيابی کرده بود و اکنون هدفی داشت که ميتوانست آن را به شکلی موثر به ديگران بيان دارد. رهبر خوب ميتواند هدف خود را به شکلی مفيد و مختصر به ديگران بيان کند تا ايشان نيز آن را درک کنند.
تقسيم کار: نحميا رهبر کارآمدی بود، چرا که قادر بود کار عظيم بازسازی ديوار را به بخشهای کوچکتر و قابل اجرا تقسيم کند و آن را به افراد مختلف تفويض نمايد (نحميا ۳: ۱-۳۲). رهبر خوب آن است که بتواند کارهای بزرگ را در ذهن خود مجسم کند و آنها را با استفاده از عطاها و استعدادهای افراد مختلف تحقق بخشد.
شيوۀ تامين هزينهها: نحميا قادر بود حمايت مالی لازم را برای ماموريتش فراهم سازد. او اين کار را از طريق ارائۀ طرحی معتبر به پادشاه انجام داد. پادشاه نيز به او سفارشنامهای داد و دستور داد که چوب لازم برای کار بازسازی معبد را در اختيار او قرار دهند (نحميا ۲: ۶-۸). رهبر خوب آن است که بداند مردم زمانی حاضر به حمايت مالی هستند که هدفی به ايشان ارائه شود که دلشان را لمس کند. رهبر برای تامين هزينههای طرح خود، بايد آن را با مردم در ميان بگذارد و مردم را در آن سهيم سازد، نه اينکه سخنان فريبنده به کار ببرد يا در مردم احساس تقصير ايجاد کند.
ايجاد انگيزش در اعضا: نحميا رهبری برجسته بود زيرا توانست ملتی را انگيزش دهد تا ديوارهای اورشليم را بازسازی کنند. او هرگز خودش را درگير کار اجرايی نکرد، بلکه تمام نيروی خود را صرف حل مشکلاتی ميکرد که ميتوانست مانع پيشرفت کار شود (نحميا ۵: ۱-۱۳). رهبر خوب آن است که مشکلاتی را که ميان اعضا پيش ميآيد حل کند تا بتوانند به خدمت خود ادامه دهند.
حل مشکلات: نحميا از جانب افراد داخل و خارج با مخالفتهای بسياری مواجه بود، اما هرگز اجازه نميداد اين امور مانع رسيدن او به هدفش گردد (نحميا ۴: ۸-۱۸). اغلب اوقات، هر بحرانی که بر کليسا عارض ميشود، سبب ميگردد خدمت از مسير خود منحرف شود. در اين شرايط، رهبران درگير منازعات شخصی و واکنشهای گناهآلود ميگردند که اگر به روشی کتابمقدسی تحت کنترل در نيايند، وحدت و شهادت کليسا از ميان خواهد رفت. در چنين شرايطي، رهبر بايد به گونهای خاص قوی باقی بماند و کليسا را در عبادت و مشارکت رهبری کند.
ايجاد اشتياق و حفظ آن: نحميا قوم را از طريق تشويق ايشان در ايمان، رهبری کرد. نحميا ۴: ۱۴ ميفرمايد: «از ايشان مترسيد، بلکه خداوند عظيم و مهيب را به ياد آوريد و به جهت برادران و پسران و دختران و زنان و خانههای خود جنگ نماييد.» رهبر خوب آن است که بداند چه زمان و چگونه دل اعضای کليسايش را بر خداوند متمرکز سازد. ميداند چگونه کلام را تشريح کند و ايشان را تعليم دهد تا ايشان اشتياق خود را برای خدمت به خدای آسمانها باز يابند. باشد که خدا رهبران بسياری به کليسايش ببخشد تا بتوانند همچون نحميا رهبری کنند. آمين!
